Radioterapia

Radioterapia

Coraz bardziej popularne staje się leczenie za pomocą promieniowania jonizującego. Mowa oczywiście o radioterapii, która stosowana jest w onkologii celem leczenia nowotworów. Radioterapię często stosujemy również do łagodzenia bólów związanych z rozsianym procesem nowotworowym.

Radioterapia – kryteria podziału według onkologii

  • promieniowanie jonizujące – mamy tu do wyboru promieniowanie cząsteczkowe lub magnetyczne
  • energia promieniowania – konwencjonalna, megawoltowa
  • lokalizacja źródła promieniowania względem pacjenta – brachyterapia lub teleradioterapia
  • wskazania terapeutyczne – radykalna, skojarzona z innymi metodami leczenia, paliatywna
  • zasada funkcjonowania– konwencjonalna i niekonwencjonalna

W radioterapii stosujemy promieniowanie elektromagnetyczne inaczej nazywane fotonowym oraz promieniowanie cząsteczkowe (korpuskularne).

Jak już zostało wspomniane, w zależności od lokalizacji źródła promieniowania względem pacjenta radioterapię dzielimy na teleradioterapię i brachyterapię.

Teleradioterapia – ten rodzaj techniki radioterapii polega na promieniowaniu z zewnątrz. Co to dokładnie oznacza? Źródło promieniowania jonizującego znajduje się w pewnej odległości od chorego. W teleradioterapii stosuje się promieniowanie fotonowe oraz cząsteczkowe.

Brachyterapia – metoda napromieniowania ze źródła pozostającego w bezpośrednim kontakcie z pacjentem. Bardzo popularna brachyterapia śródtkankowa polega na umieszczaniu źródła promieniowania bezpośrednio w obrębie guza nowotworowego. Natomiast w przypadku metody śródjamowej – źródło umieszczone zostaje w sąsiedztwie guza.

Radioterapia – wskazania

Radioterapia wykorzystuje naturalne pierwiastki promieniotwórcze w postaci radu i kobaltu, jak również sztucznie uzyskane izotopy. Może doprowadzić do zniszczenia lub złagodzenia objawów choroby nowotworowej. 

Wskazania do zastosowania radioterapii mogą mieć różnorodny charakter, są uzależnione od planowanego celu leczenia. Wymienić tutaj możemy charakter:

  • radykalny – np. rak krtani, rak skóry, ziarnica złośliwa
  • adiuwantowy nazywany uzupełniającym – np. po zabiegach oszczędzających z powodu raka piersi
  • indukcyjny – w raku odbytnicy, raku przełyku
  • paliatywny – w przerzutach do mózgu

W zależności od charakteru radioterapii podawane dawki są rozmaite.

W przypadku leczenia radykalnego podaje się maksymalną dawkę. Musimy jednak brać pod uwagę ryzyko popromiennych uszkodzeń.

W przypadku paliatywnych metod podajemy mniejsze dawki. Czas podawania jest również krótszy, w celu zapobiegnięcia powikłaniom radioterapii.

Planowanie leczenia za pomocą radioterapii

Planowanie tego typu odbywa się przy użyciu programów komputerowych, które są połączone sieciowo z tomografem komputerowym lub rezonansem magnetycznym.

Wielkim zainteresowaniem cieszy się niewątpliwie technika trójwymiarowa, która należy do nowoczesnych metod planowania. Metoda ta pozwala na przestrzenny dobór wiązek promieniowania.

Ryzyko związane z radioterapią

Radioterapia niesie za sobą pewne zagrożenia dla pacjenta. Promieniowanie, poza tym, że niszczy komórki nowotworowe, może również zaszkodzić komórkom zdrowym. Pacjent doświadcza skutków ubocznych leczenia, które związane są z obszarem poddawanym leczeniu.

Radioterapia – najczęstsze efekty uboczne

  • kaszel
  • pocenie się
  • podwyższona temperatura ciała
  • ogólne osłabienie
  • zmiany skórne
  • utrata apetytu
  • tymczasowa utrata włosów- dotyczy jedynie napromieniowania obszaru głowy

Warto tutaj wspomnieć o takich dolegliwościach jak zaczerwienienie i podrażnienie ust, suchości w ustach, trudności z przełykaniem, zmiany smaku lub mdłości.

  • spadek poziomu białych krwinek lub płytek krwi
  • inne – uzależnione od obszaru leczenia

O wszelkich dolegliwościach powinniśmy natychmiast powiedzieć lekarzowi.

Aby radioterapia przyniosła oczekiwane rezultaty, warto zadbać o to, by została przeprowadzona w sposób właściwy.

Radioterapeuta powinien więc kierować dobrze wykwalifikowanym zespołem medycznym, w którym nie może zabraknąć fizyka, który zadba o to, by wszelkie niezbędne w radioterapii, urządzenia działały prawidłowo.

Bardzo ważny w radioterapii jest niewątpliwie technik radioterapeuta, który układa chorego do zabiegu oraz obsługuje urządzenia emitujące promieniowanie.

Ponadto, na sali zabiegowej powinna znajdować się osoba potrafiąca obliczać liczbę koniecznych zabiegów i czas trwania każdego z nich. Jest nim zazwyczaj specjalista do spraw dozymetrii.

Konieczna jest również pomoc pielęgniarska, która polega na zwalczaniu ewentualnych efektów ubocznych radioterapii. Tylko tak zorganizowany zespół medyczny gwarantuje pomyślne przeprowadzenie zabiegu radioterapii.

Emocjonalne podejście do radioterapii

Wielu chorych odczuwa jakieś zaburzenia emocjonalne. Warto tutaj wymienić przygnębienie, lęk, złość, bezradność, jak również zmiany hormonalne.

Aby złagodzić te dolegliwości warto zadbać o to, by chory miał zapewnione wsparcie psychiczne w postaci rozmowy z kimś bliskim. Pomocna okazuje się również muzykoterapia oraz ćwiczenia relaksacyjne lub medytacyjne.

Ile trwa radioterapia?

Radioterapia podawana jest zwykle około 6 tygodni, najczęściej 5 dni w tygodniu. Natomiast leczenie paliatywne powinno być cykliczne  – cykl leczenia trwać powinien 1-3 tygodnie. Dzięki cyklicznemu leczeniu gwarantujemy zdrowym tkankom ich ochronę.

Liczba zabiegów jak i całkowita dawka jest zależna od rodzaju nowotworu oraz stanu zdrowia chorego.

Odpowiednie nastawienie do radioterapii

Każdy chory, który poddany zostaje radioterapii, powinien pamiętać o kilku zasadach, które pomogą mu łatwiej przejść przez ten okres.

  • Na napromieniowanej części ciała należy nosić luźną, miękką , bawełnianą odzież.
  • Pod  żadnym pozorem nie wolno zdrapywać i trzeć napromienionej skóry.
  • Ważna jest również kwestia higieny osobistej. Tutaj warto zrezygnować ze wszelkich mydeł, balsamów, dezodorantów, perfum, które mogłyby mieć bezpośredni kontakt z obszarem napromieniowania.
  • Ogrzewanie i ochładzanie leczonego obszaru jest całkowicie zabronione. Mowa tutaj o plastrach rozgrzewających, workach z lodem itp.
  • Leczone obszary golimy jedynie maszynką elektryczną, po uprzedniej konsultacji z lekarzem.
  • Chory powinien chronić leczone miejsce przed promieniowaniem słonecznym, zarówno podczas terapii jak i rok po jej zakończeniu.

Podane wyżej wskazania mogą zdecydowanie pomóc łatwiej znieść terapię.

Życie po radioterapii

Chory, który przeszedł radioterapię, nie może zapominać o regularnych badaniach w celu kontrolowania efektów leczenia. W tym celu należy regularnie wykonywać:

  • badania laboratoryjne
  • zdjęcia rentgenowskie

Opieka w okresie monitorowania często dotyczy jeszcze:

  • dalszego leczenia raka
  • rehabilitacji
  • specjalistycznego doradztwa
  • zdrowego trybu życia

Każdy chory, który zauważy u siebie jakieś dolegliwości lub nieprawidłowości podczas leczenia, jak po zakończonej terapii, powinien skonsultować się z lekarzem. Do najczęściej występujących symptomów zaliczyć należy:

  • nieustępujący ból w jednym miejscu
  • zgrubienia
  • guzki
  • długotrwałe mdłości
  • wymioty
  • biegunka
  • obrzęk
  • długotrwale podwyższona temperatura ciała
  • wysypka
  • siniaki
  • inne niepokojące objawy

Pacjent, który przeszedł radioterapię powinien być czujny i o wszystkich nieprawidłowościach informować swego lekarza.

Artykuł został napisany w celach informacyjnych. Nie zastąpi on fachowej porady medycznej, dlatego wszelkiego rodzaju obawy związane ze zdrowiem powinny być skonsultowane z lekarzem.

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *